Główna arrow O Związku arrow Historia arrow 50 lat działalności
Oficjalny serwis Związku Ukraińców w Polsce
50 lat działalności Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu

Informacja
na temat 50 rocznicy zorganizowanej działalności Ukraińców w Polsce.

W wyniku akcji „Wisła” przeprowadzonej w 1947 r.  Ukraińcy zostali deportowani z ziem rodzinnych – z Polski południowo-wschodniej. na ziemie zachodnie i północne Polski. Największe skupiska ludności ukraińskiej powstały na terenach obecnych województw: warmińsko-mazurskiego, dolnośląskiego i zachodniopomorskiego. Części Ukraińców uniknęła deportacji, a niektórym udało się powrócić w rodzinne strony po 1956 r. Stąd niemałe skupiska mniejszości ukraińskiej znajdują się w województwie podkarpackim i małopolskim.

W nowych miejscach osiedlenia, wbrew zakazom władz, Ukraińcy usiłowali zorganizować życie kulturalne i religijne, tworzyły się amatorskie chóry, nieformalne koła dyskusyjne. W 1956 r. Ukraińcom zezwolono na koncesjonowaną legalną działalność kulturalną i oświatową w ramach Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego (UTSK), oraz na wydawanie w języku ukraińskim tygodnika „Nasze Słowo”. Zjazd założycielski UTSK odbył się w Warszawie w dniach 16-18 czerwca 1956 r. Z datą 15 czerwca ukazał się pierwszy numer „Naszego Słowa”. Towarzystwo utworzyło sieć oddziałów w głównych skupiskach Ukraińców, dbało o powstawanie amatorskich zespołów artystycznych, punktów nauczania języka ukraińskiego, formułowało postulaty dotyczące likwidacji skutków akcji „Wisła”, równoprawnego statusu Ukraińców w PRL, wolności wyznania, zaprzestania antyukraińskiej propagandy w środkach masowego przekazu i wreszcie zgody na powrót w rodzinne strony.

Władze od początku ograniczały działalność Towarzystwa poprzez szykany wobec części działaczy, ścisły nadzór MSW, preferowanie w kierownictwie członków partii komunistycznej. Z czasem działalność UTSK została sprowadzona do sfery kulturalno-oświatowej. Działały amatorskie zespoły artystyczne, jak np.: chór męski „Żurawli”, zespół pieśni i tańca „Osławiany”. Emitowano w języku ukraińskim audycje radiowe (Rzeszów, Lublin, Olsztyn, Koszalin i Szczecin). Utworzono kilka szkół ukraińskich (m.in. w Białym Borze i liceum w Legnicy) oraz punkty nauczania języka ukraińskiego. Rozwój UTSK i aktywność ukraińską w PRL władze wyhamowały w latach 60. Celem stała się znów asymilacja Ukraińców. Ograniczono liczbę szkół i punktów nauczania języka ukraińskiego, ograniczono działalność kulturalną. Niepokornych działaczy osadzono w więzieniu, usuwano z pracy, a całe towarzystwo poddano wnikliwej inwigilacji przez służbę bezpieczeństwa.

Od lat 80., na fali przemian w Polsce, także w środowisku ukraińskim miał  miejsce wybuch aktywności społecznej, zaczęły tworzyć się nowe organizacje, nawiązano kontakty z polską opozycją. W lutym 1990 r. na fali demokratycznych zmian UTSK przekształcono w Związek Ukraińców w Polsce. Powstało również wiele organizacji branżowych i regionalnych m.in.:  Związek Niezależnej Młodzieży Ukraińskiej, Związek Ukraińców Podlasia, Zjednoczenie Łemków, Ukraińskie Towarzystwo Lekarskie, Ukraińskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce, Stowarzyszenie Ukraińców - Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, Fundacja św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej. Pojawiły się nowe tytuły prasowe, m.in. dwumiesięcznik "Nad Buhom i Narwoju", tygodnik greckokatolicki „Błahowist”.

Największą organizacją ukraińską w Polsce jest nadal Związek Ukraińców w Polsce, pod kierownictwem prezesa Piotra Tymy. Bieżącą działalność prowadzi Zarząd Główny i podległe mu 10 oddziałów oraz koła terenowe. Związek realizuje projekty adresowane do różnych grup społeczeństwa (dzieci, młodzieży i studentów, osób w średnim i podeszłym wieku). Wśród realizowanych przedsięwzięć były projekty międzynarodowe takie, jak: „Łemkowska Akademia”, obozy organizacji skautingowej „Płast”, koncerty muzyki cerkiewnej (m.in. „Jesienne Dni Muzyki Cerkiewnej”), festiwale kultury ukraińskiej (np. Festiwal Kultury Ukraińskiej – Sopot 2005), festiwale dziecięce (m.in. w Koszalinie i Elblągu), seminaria historyczne (np. „Polska – Ukraina. Trudne pytania”) oraz przybliżające kulturę pogranicza polsko-ukraińskiego. Organizowano seminaria propagujące współpracę polskich i ukraińskich organizacji pozarządowych, współpracę mediów („Kampanie wyborcze w mediach – doświadczenia polskie i ukraińskie” w ramach „Roku Polski na Ukrainie”). Od 1990 r. ZUwP jest wydawcą tygodnika „Nasze Słowo”; wydawcą wielu książek i czasopism w języku ukraińskim i polskim, m.in. rocznika „Almanach Ukraiński” (dawniej „Ukraińskij Kałendar”). Związek jest współwydawcą magazynu telewizyjnego „Telenowyny”, emitowanego w Telewizji Regionalnej TVP 3; współpracuje z rozgłośniami Polskiego Radio realizującymi audycje w języku ukraińskim (m.in. w Koszalinie, Olsztynie, Wrocławiu, Krakowie).

Największe imprezy kulturalne społeczności ukraińskiej w Polsce to: "Festiwal Kultury Ukraińskiej" w Sopocie, "Młodzieżowy Jarmark" w Gdańsku, "Na Iwana, na Kupała" w Dubiczach Cerkiewnych, Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu "Podlaska Jesień", „Łemkowska Watra” w Zdyni, "Dni Kultury Ukraińskiej" - Giżycko, Szczecin, "Bytowska Watra" w Bytowie.

Mniejszość ukraińska ma własnych przedstawicieli we władzach samorządowych, głównie w województwie warmińsko-mazurskim, (jeden z nich pełni funkcję przewodniczącego sejmiku województwa). Prowadzi nauczanie języka ukraińskiego w 106 placówkach dla około 2700 uczniów. Działają cztery licea ogólnokształcące.
Ukraińcy w Polsce należą głównie do dwóch Kościołów: Kościoła Katolickiego Obrządku Greckokatolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.




Warto zajrzeć do literatury:

* Drozd Roman, Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944-1989, Warszawa 2001 r. 
Hałagida Igor, Ukraińcy za zachodnich i północnych ziemiach Polski 1947-1957, Warszawa2003r.
* Służby bezpieczeństwa Polski i Czechosłowacji wobec Ukraińców (1945–1989). Z warsztatów badawczych, pod red. G. Motyki,  Warszawa 2005 r. 

 
© 2017 Związek Ukraińców w Polsce :: Hosting & design: design4web.pl
Zrealizowano dzieki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
META-Ukraine
hermesbirkinae parsmovies ukraina.jpg
hermesbirkinae parsmovies