Gwna arrow O Zwizku arrow Historia arrow 50 lat dziaalnoci
Oficjalny serwis Zwizku Ukraicw w Polsce
50 lat dziaalnoci Utwrz PDF Drukuj Pole znajomemu

Informacja
na temat 50 rocznicy zorganizowanej dziaalnoci Ukraiców w Polsce.

W wyniku akcji „Wisa” przeprowadzonej w 1947 r.  Ukraicy zostali deportowani z ziem rodzinnych – z Polski poudniowo-wschodniej. na ziemie zachodnie i pónocne Polski. Najwiksze skupiska ludnoci ukraiskiej powstay na terenach obecnych województw: warmisko-mazurskiego, dolnolskiego i zachodniopomorskiego. Czci Ukraiców unikna deportacji, a niektórym udao si powróci w rodzinne strony po 1956 r. Std niemae skupiska mniejszoci ukraiskiej znajduj si w województwie podkarpackim i maopolskim.

W nowych miejscach osiedlenia, wbrew zakazom wadz, Ukraicy usiowali zorganizowa ycie kulturalne i religijne, tworzyy si amatorskie chóry, nieformalne koa dyskusyjne. W 1956 r. Ukraicom zezwolono na koncesjonowan legaln dziaalno kulturaln i owiatow w ramach Ukraiskiego Towarzystwa Spoeczno-Kulturalnego (UTSK), oraz na wydawanie w jzyku ukraiskim tygodnika „Nasze Sowo”. Zjazd zaoycielski UTSK odby si w Warszawie w dniach 16-18 czerwca 1956 r. Z dat 15 czerwca ukaza si pierwszy numer „Naszego Sowa”. Towarzystwo utworzyo sie oddziaów w gównych skupiskach Ukraiców, dbao o powstawanie amatorskich zespoów artystycznych, punktów nauczania jzyka ukraiskiego, formuowao postulaty dotyczce likwidacji skutków akcji „Wisa”, równoprawnego statusu Ukraiców w PRL, wolnoci wyznania, zaprzestania antyukraiskiej propagandy w rodkach masowego przekazu i wreszcie zgody na powrót w rodzinne strony.

Wadze od pocztku ograniczay dziaalno Towarzystwa poprzez szykany wobec czci dziaaczy, cisy nadzór MSW, preferowanie w kierownictwie czonków partii komunistycznej. Z czasem dziaalno UTSK zostaa sprowadzona do sfery kulturalno-owiatowej. Dziaay amatorskie zespoy artystyczne, jak np.: chór mski „urawli”, zespó pieni i taca „Osawiany”. Emitowano w jzyku ukraiskim audycje radiowe (Rzeszów, Lublin, Olsztyn, Koszalin i Szczecin). Utworzono kilka szkó ukraiskich (m.in. w Biaym Borze i liceum w Legnicy) oraz punkty nauczania jzyka ukraiskiego. Rozwój UTSK i aktywno ukraisk w PRL wadze wyhamoway w latach 60. Celem staa si znów asymilacja Ukraiców. Ograniczono liczb szkó i punktów nauczania jzyka ukraiskiego, ograniczono dziaalno kulturaln. Niepokornych dziaaczy osadzono w wizieniu, usuwano z pracy, a cae towarzystwo poddano wnikliwej inwigilacji przez sub bezpieczestwa.

Od lat 80., na fali przemian w Polsce, take w rodowisku ukraiskim mia  miejsce wybuch aktywnoci spoecznej, zaczy tworzy si nowe organizacje, nawizano kontakty z polsk opozycj. W lutym 1990 r. na fali demokratycznych zmian UTSK przeksztacono w Zwizek Ukraiców w Polsce. Powstao równie wiele organizacji branowych i regionalnych m.in.:  Zwizek Niezalenej Modziey Ukraiskiej, Zwizek Ukraiców Podlasia, Zjednoczenie emków, Ukraiskie Towarzystwo Lekarskie, Ukraiskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce, Stowarzyszenie Ukraiców - Winiów Politycznych Okresu Stalinowskiego, Fundacja w. Wodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej. Pojawiy si nowe tytuy prasowe, m.in. dwumiesicznik "Nad Buhom i Narwoju", tygodnik greckokatolicki „Bahowist”.

Najwiksz organizacj ukraisk w Polsce jest nadal Zwizek Ukraiców w Polsce, pod kierownictwem prezesa Piotra Tymy. Biec dziaalno prowadzi Zarzd Gówny i podlege mu 10 oddziaów oraz koa terenowe. Zwizek realizuje projekty adresowane do rónych grup spoeczestwa (dzieci, modziey i studentów, osób w rednim i podeszym wieku). Wród realizowanych przedsiwzi byy projekty midzynarodowe takie, jak: „emkowska Akademia”, obozy organizacji skautingowej „Past”, koncerty muzyki cerkiewnej (m.in. „Jesienne Dni Muzyki Cerkiewnej”), festiwale kultury ukraiskiej (np. Festiwal Kultury Ukraiskiej – Sopot 2005), festiwale dziecice (m.in. w Koszalinie i Elblgu), seminaria historyczne (np. „Polska – Ukraina. Trudne pytania”) oraz przybliajce kultur pogranicza polsko-ukraiskiego. Organizowano seminaria propagujce wspóprac polskich i ukraiskich organizacji pozarzdowych, wspóprac mediów („Kampanie wyborcze w mediach – dowiadczenia polskie i ukraiskie” w ramach „Roku Polski na Ukrainie”). Od 1990 r. ZUwP jest wydawc tygodnika „Nasze Sowo”; wydawc wielu ksiek i czasopism w jzyku ukraiskim i polskim, m.in. rocznika „Almanach Ukraiski” (dawniej „Ukraiskij Kaendar”). Zwizek jest wspówydawc magazynu telewizyjnego „Telenowyny”, emitowanego w Telewizji Regionalnej TVP 3; wspópracuje z rozgoniami Polskiego Radio realizujcymi audycje w jzyku ukraiskim (m.in. w Koszalinie, Olsztynie, Wrocawiu, Krakowie).

Najwiksze imprezy kulturalne spoecznoci ukraiskiej w Polsce to: "Festiwal Kultury Ukraiskiej" w Sopocie, "Modzieowy Jarmark" w Gdasku, "Na Iwana, na Kupaa" w Dubiczach Cerkiewnych, Festiwal Kultury Ukraiskiej na Podlasiu "Podlaska Jesie", „emkowska Watra” w Zdyni, "Dni Kultury Ukraiskiej" - Giycko, Szczecin, "Bytowska Watra" w Bytowie.

Mniejszo ukraiska ma wasnych przedstawicieli we wadzach samorzdowych, gównie w województwie warmisko-mazurskim, (jeden z nich peni funkcj przewodniczcego sejmiku województwa). Prowadzi nauczanie jzyka ukraiskiego w 106 placówkach dla okoo 2700 uczniów. Dziaaj cztery licea ogólnoksztacce.
Ukraicy w Polsce nale gównie do dwóch Kocioów: Kocioa Katolickiego Obrzdku Greckokatolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kocioa Prawosawnego.




Warto zajrze do literatury:

* Drozd Roman, Polityka wadz wobec ludnoci ukraiskiej w Polsce w latach 1944-1989, Warszawa 2001 r. 
Haagida Igor, Ukraicy za zachodnich i pónocnych ziemiach Polski 1947-1957, Warszawa2003r.
* Suby bezpieczestwa Polski i Czechosowacji wobec Ukraiców (1945–1989). Z warsztatów badawczych, pod red. G. Motyki,  Warszawa 2005 r. 

 
© 2021 Zwi�zek Ukrai�c�w w Polsce :: Hosting & design: design4web.pl
Zrealizowano dzieki dotacji Ministra Spraw Wewntrznych i Administracji
META-Ukraine
hermesbirkinae parsmovies ukraina.jpg
hermesbirkinae parsmovies